ANTSA TSY NANTSAINA (Ny Andri-Fara)

          …17 taona lasa izay ; tsy niverina tamin’ity tanàna izay nahalatsahan’ny tavoniko ity mihitsy aho  ; tsy fantatro ny antony , saingy androany vao nangiran-dratsy no nigadona teo amin’ilay sampanana ho any aminay . Toa nangovitra hafahafa izany ny vatako iray manontolo , toa tsy nahajoro fa nangozohozo ny tongotro , fanina tampoka izany aho, tsy nisy ianteherako , tsy nisy akory na dia olona iray aza nampahery ahy. Tafatombina tamin’ny tany aho , angamba tokony ho andiny roa na telo mahery kely teo ho eo aho ; vao tonga saina ka namonjy ny diako hizotra amin’iny lalana iny indray . Lalana ankeviny ho ora efatra na dimy akory aza no tsy maintsy hizorako , dia hahita ilay akanin’i Dada sy Neny  indray aho . Izy ireo izay tsy hitako intsony fa efa nandao ahy any amin’ny varo-tsy mifody , dimy taona lasa izay …<br />

…Trano milalotra tany ; miloko mena ranon-tany tsy misy hanavahana ny trano tazanao . Misy roapolo tafo eo ho eo izy ireo . Voadidina ala vitsivitsy tsy dia maro loatra saingy tsy hainao isaina ; saingy misy hazo iray vaventy miavaka eo an-joron-tanàna , somary miankavia . Efa nahatratra 200 taona hono izy io ; araka ny tantara efa reko fa tsy mba honohono akory . Dobo iray tsy dia lehibe loatra hanirian’ny lomotra sy ampanga ary bararata vitsivitsy no tazanao eo; ravahan’ny voahirana sy tatamo . <br />
<br />
1<br />
Misy vato iray fisaka somary lehibebe eo ankavanany izay fanaon’ny olona hanasany ny lamba na hidiovany , io dobo io mantsy no hivarianan’ireo lakan-drano madinidinika avy eny avaratry ny tanàna ; izay ahitantsika lohasaha midadasika iray , rakotra ahitra maitso mavana mandavan-taona . Eo ampitan’io lohasaha io dia misy fasana toa manirery , dongona mahantra tsy misy marika hahafantaranao azy ho fasana akory . Fasan’iza ary io ? Io foana no velam-panontaniana manitikitika ny saiko isaky ny izay mandalo maka rivotra eo aho ka miankina amin’ilay hazo fiankinako raha mibanjina ny lasako ihany koa ho . Tsy lavitra eo fa somary ambanimbany kokoa , dia ahita fasana maromaro ianao izay mifanao ambaratonga ary misy soratra sy marika hamantaranao izay milevina ao sy ny fotoana nandaozany an’izao tontolo izao . Ny eo atsimon-tanàna kosa dia sakelin-dalana mampitohy ity tanàna misy ahy ity amin’ny tanàna hafa ; tokony ho telo kilometatra ny halavirany ; any no mifarana ity lalana izorako ity . Ny eo andrefana no misy ny sekolim-panjakana roa dia ny ambaratonga voalohany sy ny faharoa ; ahitana fiangonana roa ihany koa izay mifanolotra dia ny katolika sy ny protestanta izay tantananan’ny MPF ; mpitandrina vazaha avy any Londra tsy dia fotsy loatra somary manifinify izay no nitandrina tao . <br />
<br />
2<br />
<br />
Ny biraom-pokontany kosa no somary manalavitra ireo fiangonana ireo fa akaikin’ny sekoly ambaratonga voalohany kosa izy . Eo no misy ny toerana fatsakana izay namboarin’ny fikambanana Mitiasoa . Trano efa maoderina manahatahaka ny ety an-drenivohitra no hita ao , misy ny mitafo fanitso ao ny sasany mitafo taila ; saingy iray monja no naningana mitafo bozaka ary kelikely kokoa raha mitaha amin’iretsy namany ary raha tazanina avy ety aminay dia nahazo andrefana kokoa no misy azy ; ka naka zorony toa ho latsaka any amin’ny hantsana izany mihitsy . Misy hantsana telo metatra mantsy amin’io tanàna vitsivitsy izay tsy ahitana afa tsy trano telopolo tafo eo ho eo io ; tanàn’ireo manan-katao sy be vola . Telo na efatra eo no manana fiara fa ny ankamaroan’ny hafa dia bisikileta sy moto avokoa . Ny eo atsinanany kosa dia vohitra avo mandondona ahitana vato mitandahatra sy mifanongoa ; ala vitsivitsy ihany koa no tazanao eo toa mifandrangitra amin’ny ala tapia sy ny ala na bararata ; rakotra bozaka sy raketa lahy avo dia avo . Misy tanàna lehibe iray ao ambadik’io vohitra io ka ny lalana izay natoroko anao avy ery atsimo no mankao sy idirana ao ; saingy tsy azonao hitsiana na hanaovana hitsin-dalana akory eto fa mikodiadia tsy hita faty any . Nisy olona nanandrana nanao hitsin-dalana hono teo ka tsy hita hoe aiza na lasa aiza fa tsy hita faty akory .<br />
<br />
3<br />
<br />
Ny eo avaratra indray no varavarana hidirana ao an-tanàna , raha tombanana avy eto ka hatreo amin’ny sampanana andalovan’ny lalam-pirenena dia misy folo kilometatra ny lalana tsy maintsy hizorana , hamakivaky lohasaha ; tanimboly ; tanimbary ary havoana ivaiva sy lemaka izay rakofan’ireo ahitra tsy fahitanao any an-drenivohitra eny antsefantsefany eny .<br />
Misy trano anankiroa somary lehibebe eo , ary trano kely iray , samy ao anaty tamboho gasy avokoa . Tsy misy ravaka na famantarana manonkana afa tsy paiso iray efa antitra sy goavy tsy mety mamoa mihitsy no eo an-tokotany. Tao amin’ireo trano ireo na ny marimarina kokoa no namoizako an’i Dada sy Neny ; indray takarivan’ny ririnina maizim-bava vilany . Jiolahy efatra nitam-basy no nanala ny ainy teo imasoko . Zaza dimy taona aho tamin’izany ; tsaroako tsara mihitsy tsy mety adinoko mihitsy i Neny izay nihoson-drà tanteraka lavo niankohoka teo anilan’i Dada efa tsy nisy aina intsony . Vola kely azo tamin’ny tsena nataon’izy mivady ny maraina ; tsy ampy enina arivo iraimbilanja akory no namonoana sy nandatsahana ny ain’ireo nahitako masoandro .<br />
Ankehitriny 21 taona aho , tena mbola ao anatin’ny fahatanorako tanteraka . Tsy mbola tonga tany aminay aho fa mbola ety an-dalana . <br />
<br />
4<br />
<br />
Efa mandroso ho efa hariva ny andro no tonga tao amin’ilay tanàna tsy maintsy andalovana raha ho any aminay . Trano efatra anaty tamboho efa rava no eo an-tsisiny ankavia ; sarety roa avy nivarotra arina fandrehitra hitodi-doha hody any aminay no mifanao aloha sy aoriana . Reniranon’ikalavariana no miara mizotra aminay eo ankavanana , ary miankavia kosa izy rehefa afaka roapolo minitra mialoha ny hahatongavako eo amin’ilay tetezana vita vato . Misy lalana manivaka ihany eo ankavian’io tetezana io saingy rakotra ala sy feno bibidia toy ny fosa ka tsy vakiko irery ka naleoko nanara-dia ny sarety . Io tanàna izay tsy maintsy andalovana io dia ny mahagaga ahy , tsy ahitanao afa tsy hazo kininina roa monja no eo . Ny ampanga sy ny alam-boanjeva no maro sy mandrakotra ny lalana diavina . Mahalala dia mahalana vao ahita goavy sy raketa lahy maniry ianao . Bozaka maranitra manindrona tongotra ary mety handratra raha tsy misy kapa no tsy maintsy lalovana raha hamakivaky ny lohasaha ambony andrefana ianao . Feno voninkazo toa lakolosy mavomavo ihany koa , Vehivavy iray no tazako avy naka kitay sy miloloha izany hiditra ao amin’ilay tamboho rava , vao nierika hitazana azy aho dia efa dify izy ka tsy tazako intsony . Somary nafainganiko ny diako mba hanenjika ireo sarety ; kanefa toa niahotra tampoka indray aho ka nizotra moramora indray .<br />
<br />
5<br />
<br />
Nisy tahotra sa ahoana fa naleoko nampihemotra ny diako ho miadana dia miadana ; ilay sarety taty afara anefa toa miandry ahy , tsy manafaingana akory ny dian’omby . Tena efa nilatsaka anefa ny haizina , zara raha tafita ny tetezana efa nambarako tery aloha ; nanopy niankavia ny masoko …, toa misy hery manintona ahy hanantona ny ala hamakivakiako azy io , anaty haizina . Jereko indray iretsy sarety toa mifampiandry mitaintaina hoe ; ahoana ny fanampahan-kevitro ? handroso sa hiverina ! Lehilahy iray avy tao anatin’ilay sarety faharoa no nitsilo fanala ahy milaza fa miverena fa tsy azonao aleha any . Izany no nandrasako ka nahatonga ahy nihazakazaka ka nanantona azy ireo ary niray lalana taminy . Tsy nisy niresaka teny an-dalana fa samy nametsovetso tao am-pony . Ilay mpitarika sarety nisy ahy no nanolotra mofo gasy iray ahy ka tsy nisalasala aho nandray dia nihinana , saingy niverina indray ny fahanginana . Toa resy tory ho azy teo aho , ka tsy taitra raha tsy efa nandre ny koran’ireo ankizy milalao amin’ny diavolana . Nanitsy niditra ny vavahady ny sarety ka zendana aho hoe iza ireto olona nitondra ahy fa toa namonjy niditra tao amin’ilay tranon’i Dadafara rahalahin’i Dada izy . Izaho kosa namonjy ilay trano ivaiva izay nisy anay fahiny ; tadidiko tsara 17 taona lasa izay . <br />
<br />
6<br />
<br />
<br />
Bobongolo ny rindrina ; feno sy rakotra lomotra ny trano ary kofehy novolavolain’ireo hala marobe ny efitra roa sy ny lakozia . Tsy mba nisy niditra mihitsy tato hoy aho ; mbola reo avokoa ny vilia sy ny sotro nihinanako raha naka ahy teto ny fianakavian’ny reniko . Ny lamba tsy nisy niova ; ny farafara fatorianay mbola eo ny lamba narakotra azy , saingy niova ho maintimainty ilay fotsy ranoray nataon’i Neny teo . Tsy nisy nanova izany na dia efa nandao ahy 5 taona azy izy mivady . Tokana mantsy aho ary tsy nahafantatra akory izany atao hoe mampirin-trano izany no nalain’ireo havan’i Neny aho . Nojereko ny lalimoara sy vata nisy ireo akanjonay ; notadiaviko ireo taratasy marobe nampirin’i Dada fa ny tsikaritro ; dia nisy taratasy iray izay nambarany ahy no tsy teo amin’ny toerany . Efa nitsilopilopy ilay jiro labozia ; nanomboka rendremana ny torimaso aho ka voatery nidaboka tsy satry teo amin’ny fandrian’i Dada sy Neny . Resy tanteraka aho ary ny trano efa nivoha no nanaitra ahy tampoka . Na dia tsy tazako aza ilay lehilahy iray nitsilo fanala ahy tery an-dalana dia azoko antoka fa izy io niditra tao an-tranonay io . Nambarany ahy fa rahalahiko izy ary mpirahalahy ny raiko sy ny rainy ary i Dadafara , ilay nitarika sarety , saingy tsy tadidiko noho izy efa fotsy volo sasaka tanteraka .<br />
7<br />
<br />
<br />
<br />
Nafana ny resakay ary saika tsy vita raha tsy nifamontoana tery amin’ny lanitra ny vorondreo sy ny tararaka hamonjy ny akaniny indray , noho izy ireo matahotra ny andro hivoahany raha tsy amin’ny alina , ka mba hody kely hiala sasatra hono ry zareo fa hivoaka alina. Laniko nanadiovana ny trano kelinay ny dimy andro nahatongavako ; tsy nivoaka ivelan’io tamboho gasy mbola nijoro io aho . Toa hoe , efa nahatratra 200 taona mahery .<br />
Indray andro anefa dia mba nivoaka harivariva aho ; nanana fikasana mba hiakatra ery andrefan-tanàna hamonjy ny fokontany hanatitra ny taratasy manamarina ny fifindrako honina sy hiverina aty an-tanindrazako . Tsy naharitra ela aho fa vita vetivety ny raharaha nataoko teny , ka nikasa hidina hamonjy fodiana aho . Tsy nisy nahafantatra ahy ny mponina teny ka maro no nihafahafa tamiko , fa na dia niarahaba azy ireo aza aho dia nianjonany fotsiny . Ny fomba nahazatra ny mponina ihany koa tsy nisy fantatro . <br />
<br />
<br />
8<br />
<br />
Hany ka niondrikondrika aho nizotra tamin’izay hitsiko sy handehanako. Raha mba nitraka anefa aho dia nahatsinjo endrika iray tsy niala tato an-tsaiko mihintsy nandritra ny 17 taona lasa izay; mbola tadidiko na dia mbola zaza aza ihany aza aho tamin’izany.Maloka feno hatezerana ny foko , kanefa nampionona ny foko aho tsy hampiakatra fahatezerana fa ho tony tsara aloha hiatrika izay mety hitranga eo . Tsy haiko fa nandalovany fotsiny aho …, tsy tadidiny ve! Izy niakatra tsy nierika mihitsy fa izaho kosa namonjy ilay kisilalisa rakotra bozaka , tsy nisy afa tsy voninkazo lisy sy raozy mamelana fotsy sy mavokely ary mavo misy pentina no nandrakotra io toerana nahatafatombina ahy io ; somary natongilako ny lohako hijery izay fandehany fa tsy nisy fieritreretana akory momba ahy teny aminy ; lasa ny ny eritreritro hoe , harahako ve sa ahona , saingy ny hiakarako indray no nahatapaka ny hevitro kanefa toa vahotra indray aho ka namonjy ny tohatra efa ratsiratsy hidina amin’ilay efa nizorako .<br />
9<br />
<br />
Efa harivariva aho vao tonga tao an-trano ka nandry fotsy fa tsy nahavita nahandro akory..; reraka loatra aho , tsy ny saiko ihany fa ny vatako iray manontolo , tena nikorotana be ny ihany ny lohako , mifaninana mibosesika ato an-dohako ny lasa sy ny ankehitriniko . Ny fahazazako niaretako ny jalin-kavana ka izay tian’izy ireo natao tamiko dia ny fanompoana takalon’ny sakafo isan’andro … , he izato fifohazana marain’alina mba hatsaka rano , vita izay dia mitaona ranon-tany sitrany ahay mba sakafo kely sy hamitana ny fianarana , ny karama fanadiovana ireny lava-piringa manara-penitra ireny kanefa dia vary masiso no setrin’izany , noana tsinona ka tsy maintsy hanina ihany . Tsaroako rehefa nividy akondro dia ireny efa lo ireny no betsaka ka iny no miantoka ny alina sy atoandro . Ny tsaka-ranon’olona …Nihiaka ny fanahiko , tafatombina teo ambony farafara aho . Tena marina ve! Eny tena niainako tokoa…17 taona lasa izay… <br />
<br />
<br />
10<br />
Nampiakariko ny tanako ankavanana hamafa izato ranomaso nikoriana tamin’ny tavako saingy tsy voafafany fa tsy maintsy nandray lamba kely teo anilan’ilay fandriana nisy ahy ; vao voafaokany izany ; nojereko fa kotsan-dranomaso ; ranomaso narahan-tsento , sento lalina nahafanina , nahajemby ; naha irery satria tena irery .<br />
Maraina ihany ny andro , maraina toa hafahafa . Tsy nisotro tsy nifoka aho kanefa malaindaina hafahafa izany , maharary ahy avokoa ny lamosiko rehetra , manaintaina ny lohako mila tsy ho zakako ; tsembo-dratsy mangatsiaka kanefa mipotrapotraka ny hatsembohako . Voan’ny tazo ve! Tsia an! Niasa mafy ny fieritreretako iny alina iny . Niarina ihany aho dia namonjy iry fantana nilaozan’ny afo ka nanokatra ilay vilany kapoaka ; ary nisotro ny rano tao anatiny sy nihinana ilay ambiny vary atoandro tsy nohaniko ny alina . Nafaitra fa tsy nahoako…, nahery ny hanoanako . Dia lasa aho nivoaka tsy haiko hoe , ho aiza .<br />
<br />
<br />
11<br />
<br />
Nikasa hivoaka ny tanàna aho no nahatsinjo tovovavy iray tokony ho iray metatra sy efapolo eo ho eo , zarazara hoditra malama volo bango tokana ary akanjo tohi-tena sy kiraro gasigasy no teny an-tongony . Nandalovany fotsiny aho ; izaho koa moa afaka hanao ahoana , he izato fahantrana efa mby an-koditra. Fotoana fohy monja no niainako izany ary gaga aho raha teo anilan’ilay fasana tokana efa nolazaiko tery aloha vao tonga saina , fisainana namoaka tsiambarantelo anefa noho ny fanantonako tsikelikely ny moron-pasana . Vonin-draozy mbola miaina tsara no tazako teo ,ary tena vao haingana no nisy nametraka teto hoy aho . Iza anefa no nanao izany …Sa ilay tovovavy nifanena tamiko teo ?! Toa nisy hery nanintona ahy hanantona bebe kokoa hjery ny zava-misy . Fasan’iza ary ity fasana ity . Nijery ny manondidina ihany aho vao sahy nikitikitika izay zavatra hitako teo . Tsaroako tsy nitepo intsony ny foko kanefa mbola miaina tsara aho . <br />
<br />
12<br />
<br />
Ny anaran’ireo nahitako masoandro no hitako , naveriko nofafana tsara ilay soratra efa maizimaizina fa ny anaran’i Dada sy Neny ihany no hitako . Tsy ilay fahafantarako ny tsiambaratelon’ilay fasana ihany no nanosika ahy fa te ahafantatra aho hoe , iza no nahatsiaro azy ireo ary fianakaviana sa olona mba te hanolotra raozy ho an’izy mivady . Ny raozy izay tena tian’i Dada fahavelony , raozy mavokely . Tsy nahatomany aho tsy nahaloa-peo akory , ny endriko anefa hendratra be ihany . Nalaiko ilay fehezan-draozy nisy nametraka teo dia lasa aho . Tsy tonga lavitra akory anefa dia nifanena tamin’ilay tovovavy teo indray aho ka nosintonina an-kery ilay fehezan-draozy tety an-tanako . Teny an-katezerana tsy nisy nandaharana tsy nisy fiantoana no nifanesy nila valiny tamiko ; tsy namaly anefa aho fa izay vao nipololotra ny ranomaso …, fanina tanterka aho ary tsy nahatsapa hoe , efa tao anaty fiaran’ilay tovovavy aho vao namerina ny tomaniko indray . <br />
<br />
13<br />
<br />
<br />
Dada sy Neny no reko noteneniko nialoha ny fiverenan’ny saiko , sy izy namihina ny soroko ; hitako ihany ny anandahiko , ianao ilay notadiaviko nandritra ny 17 taona . Tonga vao haingana avy tany am-pitan-dranomasina mantsy aho sy ny vadiko hoy izy mbola namihana ahy . Nentiny namonjy ny fonenany tsy lavitra ny trano fiangonana protestana aho ary tsy navelany hiala teny raha tsy izaho angaha hono no manala ahy ao . Saingy tsy niandry izany aho fa nangata-dalana hamonjy ny tranon’izy mivady izay tsy ampy roa volana akory no niarahanay indray . Tena kivy tanteraka aho raha nisy antso nilaza tamiko fa maty ny rafozan’ilay anabaviko , izay tsy iza fa ilay namono ny ray aman-dreniko . Tankina tsy nahateny izy , atao ahoana moa , tany an-dafy no natao ny raharahany , izy tsy nahalala izany tokoa satria zandriko roa taona izy ary tamin’iny famoana azy mivady ireny dia nalain’ilay rahavavin’i Neny izy ka afaka tamin’iny loza iny . <br />
<br />
<br />
14<br />
<br />
Lozam-piarakodia no nahazo azy satria nirimorimo loatra ka niala ny lalana raha ho aty an-tanàna ka nifatratra nialoha kelin’ny tetezana , noho ny sarety maromaro efa tafiditra kanefa mbola nosisihany hidirana ihany . Omby efatra no maty ary mpitondra sarety valo no naratra mafy , sarety dimy kosa no simba tanteraka ; izay no vokatry ny fanadihadiana nataon’ny mpitandro filaminana . Ilay fiara tsara tarehy kosa potika tsy nisy noraisina rehefa nampiakarina avy tao anaty rano . Indrisy fa tsy tana ny ain’ilay nitondra azy . Soa ihany hoy aho satria raha velona teo dia hizaka izay vokatry ny nataony ary higatra mandrak’izay satria namono olona .<br />
Mitsiditsidika ahy ihany ilay anabaviko sy ny zaodahiko kanefa tsy nampiova ny foko izany kanefa tsy nandrava ny fihavanana ; atao ahoana tokoa moa ; helokin’ny rainy ve ho heloky ny zanany ? nilefitra ihany aho , nilefika toy ny vero notaingenam-pody , afaka ho aiza moa !<br />
<br />
<br />
15<br />
<br />
Misy fitenin’ilay namako iray izay,manao hoe : “ Ampitomboy ny tiana dia hihena ny fahavalo ”, kanefa hoy aho hoe : “ Raha satrinao ny ho tiana, nahoana no tsy mba hitia ”. <br />
Tena tampoka loatra ny fiheverako fa any aoriana any , mbola hisy Antsa iray hanakoako ato am-poko , ary tsy ho ela izany , saingy difotry ny ankaso izany fomba fisainako izany . Mangidy mila tsy ho telina kanefa na ho ela na ho haingana , hisy tsioka malefaka hanangoly ny antim-panahiko; hamelovelo ny fitiavako , hampangina ny hambom-poko . Hitady azy aho , eny rehetra eny na aiza na aiza mety hahitako azy . Ny Aloka sy Tsiky ; Ny Tsiky sy Tamberina , ary Aloka sy Nofy mitamberina ahoana no ato anatiko ? . Mitady ho very fanantenana aho , kanefa tsy hanary toky , nankasitrahako ny fiheveran’ny ato am-poko ny tolokon’ny lasako…, ny lasako mitady tsy ho tsaroako.<br />
Aiza ilay fanantenana nodradradradraina isaka ny fampielezan-kevitra<br />
<br />
16<br />
Fahavaratra ny andro…, fahavaratra diso misafotofoto loatra , mahery fiavy , hany ka tsy nahaleo ny rotsak’orana matevina ka nihoatra amin’ny tsy tokony ho izy ny fahabetsahan’ny rano , ka nahatondraka velaran-tany maromaro teto an-dRenivohitra . Tsy nisy toerana tsy nahitana rano , rano etsy , rano eroa ; izay mba nisy toerana avo sisa no mba nitazanana ; Ny amin’ireto vahoaka tsy misy aleha. Vokatr’izany dia vaky ny fefiloha andehanan’ireo renirano , toy ny lalan-drà hikorianan’ny aina mamelona vahoaka maro. Velaran-tanimbary tsy tambo isaina no difotry ny rano . Tsy mbola vanim-potoanan’ny rivo - mahery akory kanefa efa izao sahady ny zava-dratsy aterany .<br />
Hitako mifamezivezy avokoa ireo mpamponjy voina sy ny mpitondra fanjakana , na ny mpanatanteraka sy ny mpanao lalàna , ireo rantsa-mainga eto amin’ny Firenena mihintsy ee!<br />
<br />
<br />
<br />
17<br />
Famonjena ny mpiara-belona hono , saingy ny mpanohitra indray mampiseho fa fanamafisana orina ny fifidianana mialohan’ny fotoana sahady , ka maka ny fon’ny vahoaka . Zaraina fitaovana izay zaka ny ankamaroan’ny vahoaka fa sahirana , laroina teny mamy , dia tolorana avy amin-drizareo manokana sy navoaka am-paosy hay misy ambadika politika ilay izy , tao ihany loa ireo fanomezana nomen’ireo vahiny mpiara-miombon’antoka teto an-toerana sy avy any an-dilam-bato ho an’ny vahoaka . Ka ny Vahoaka ve no tsy mahalala sa ry zareo no mana-bado ny entina ? Tao anatin’izany vanim-potoana sarotra izany indray aho no niezaka indray hamelona ilay Antsa efa tato am-poko , ka asa izay hipoahany sy izay ho fidonany fa mino aho fa ho hivetso azy indray aho.<br />
Tao anaty lalina tanteraka aho , no niandry azy hilalao ato anatiko indray , niezaka aho hamoha ny lasako teo anatrehany fa tsy tonga mihitsy izy . <br />
<br />
18<br />
<br />
<br />
Tsy fantatro ny antony ; notakariko ny fitadidian’ny ela sy ny tsaroana fa nanadino ahy izy . Indrisy anefa , trotraka ny fanahiko ; kivy be ny ihany ny foko …, impiry niantso ny indrisy …!<br />
Tsy toin’isan’andro aho fa hendrantrendratra be ihany ; Nisy zavatra tsaroako tampoka . Hitako ihany ilay Antsa tato am-poko , Ilay Antsa efa navalon’ny tantara…Indro izy fa manantona ahy , te handray ny tanako , saingy mihamanalavitra ahy . Tsy ampy heritaona akory mantsy no nihaonako taminy ; nanantena ny hifandray taminy aho saingy , nosarahana tamiko ilay angolam-paniriana tsy ho tanteraka na oviana na oviana; ary tsy ho azo ekena noho ny antony maro samihafa . Nohon’ny natiora nanankana ny fiarahanay . Fiarahana , eny e! aleo angaha atao hoe , izany satria ny foko te hanantona azy fa ny azy nisalasala ny hanantonana . Mifanena foana ny masonay kanefa tsy sahy nibanjina azy ny masoko . <br />
<br />
19<br />
<br />
<br />
Ny tanako te hamihana azy saingy vahotra tsy sahy , malemy ny fitiavany ka tsy sahiko nohararaotina . Kanosa ve aho ? Tsy fantatro . Hoy izy mantsy : <br />
“ Fa ilay antsoina hoe fitiavana , dia ilay teny mampiray , koa aoka ho tsoriko rahavako…; fa foko tsy mivoha ary mbola iray ”. Inona no avalinao an’izany !?.<br />
Sengotra vitsy nihaloa ny fipoahana mahery vaika , nanaparitahana ny mpikomy sy ny mpitady ny fanjakan’ny rariny , no tsikariko nihanahery setra ny olona ka indray niredona ilay Antsa tsy nantsaiko efa ho heritaona izay . Velona indray ny hambo-poko na dia natao aza hoe , tsy niraika tamin’izany aho kanefa mba menatra ihany raha to aka mba misy rà Malagasy mikoriana ihany ato anatiko . Tovovavy maromaro no indro nifandrombaka nanodidina ahy te hisambotra , te hamihina ; te hanoroka ; te hamono ahy ; te hampiala ahy eo anoloan’ireo Miaramila tsy mahalala afa tsy ny hamono ihany ; Te hitoroka ahy ho mpamingana ny fitiavana efa navalon’ny tantara . <br />
<br />
20<br />
Iza avy izy ireo : “ Miora ; Tinahy ; Tolotra ; Gaelle ; Mialy ; Domoina ; Mbolatiana ; Oely Tiana ; Laingotiana ; Koloina ; Haja ; Miarisoa ; Lisy ; Henika ; Ulrich ; Nohajaina ; Fenovola ; Meva ; Mahandry ; …” , nihamaro ihany izy ireo ary vao mainka aza nihananantona hatrany . Gaga anefa aho fa toa nitambatra , ary nanjary endrika sy vantana tokana izy ireo ; ka ilay notadiaviko heritaona lasa izay no namihana ahy sy nanarina ahy , efa lavon’ny balan’ireo milisy tsy nitsitsy nandatsaka ny rako .<br />
Niarina moramora aho , dia nakipiko indray ny masoko ary tsy tsaroako intsony ny zavatra niseho teo aloha sy ny tato afaran’izay nahatsiarovako saina indray .<br />
Vita soa aman-tsara ny fifamofoanay sy ilay olon-tiako ary nifanaiky fa hivady mandra-maty izahay . Tantara tsy hay adinoina izany satria nanamarika ny fiainako izay nenjehina noho ny tsy rariny sy ny fitiavana tsy tena izy akory . Angamba tretrika sy sambatra aho , hoy ianao ; marina izany .<br />
<br />
<br />
21<br />
Ary tsy azonao lavina ny fahamarinany . Fa ilay Antsa tsy nantsaina kosa toa manamaloka ny fiainako sy dindo tsy hay faritana . <br />
Nihiratra moramora ny masoko , ireto no zavatra hitako voalohany . Ny malalako sy ny mpitsabo nanodidina ahy ary ny tanako misy ilay atao hoe : “ Serum ” , natao hitazomana aina . Reraka loatra mantsy aho ary tao anaty tsy fahatsiarovan-tena naharitra dimy andro . Vao nisokatra ny vavako dia tsy nitady afa tsy ny zanako aho , saingy tsy ho hitako raha tsy efa nody aho . Malemy ny olona rehefa sendra ady , na io adim-piainana na io adim-panahy na ihany koa adim-pitiavana . Feno ady ny manodidina ny olona anankiray ary raha tsy manana fiarovana izy dia ho rendrika . Ary ao anatin’izany dia hiteraka horohoro sy rehaka tsy hay faritana hamely azy . Tsy mifidy io na iza na iza ary mety handrava tanteraka sy hamono . Tahaka izany no nahazo azy . Nandaboky ny tantara tsy hay navalona . Tsy nahay nifehy ny fahatsiarovana nandratra ka nandavo .<br />
<br />
22<br />
Olombelona ianao , misehatra amin’ny fiainana Kristiana sy izao tontolo izao . Tsy hitsitsy anao ny olona , raha vao miana-kendry eo ianao . Potehina sy halavony mihitsy ary vovoka no hiafarana raha tsy manaraka ny sitrapony . Tadiavo ilay Antsa tsy natsainainao , tadiavo izy ; karohy ataovy izay hivetsoinao sy hikarohanao ny dindon’ny tantaranao . Raha lehilahy ianao no hanakoriana ny masonao amin’ny peniko dia vehivavy izy ; fa raha Vehivavy kosa mazava ho azy fa lehilahy izy izany . Antsa ! Mety ho fantatrao ve ny tsiambaran-tsoratra tantaraiko ? Iza izy ary fanahy ve sa Angolan-tsoratra natao hanaingona ny tantara fotsiny ihany . Ny hany ambarako fotsiny ; dia misy izy , ary tsy ho zakanao ny hiaina izany ; satria tsy ho hitanao intsony izy , saingy hanaloka anao foana ihany koa . Raha hisy ary dia Antsa vaovao indray no hameno ny fitiavanao . <br />
<br />
TAPITRA<br />
<br />
<br />
<br />
23<br />
<br />